Environment
-
မျိုးပျောက်မှာစိုးကြောက်နေရသည့်သတ္တဝါများ
ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုသည် လူ့ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေသည့်အပြင် သက်ရှိမျိုးစိတ်အများအပြားကို မျိုးတုံးစေပြီး ဤကမ္ဘာပေါ်မှ ပျောက်ကွယ်သွားစေရန် ခြိမ်းခြောက်နေသည်။ မျိုးစိတ်ဆိုသည်မှာ အပင်နှင့် သက်ရှိသတ္တဝါများကို အုပ်စုဖွဲ့ခေါ်ဝေါ်သည့် ဇီဝဗေဒဝေါဟာရ ဖြစ်သည်။ မျိုးစိတ်တစ်ခုအတွင်းရှိ သက်ရှိများသည် ခန္ဓာကိုယ်ဖွဲ့စည်းပုံ၊ အမူအရာစသည့် ကိုယ်ပိုင်ထူးခြားသော လက္ခဏာများရှိကြပြီး အချင်းချင်းမျိုးပွားခြင်းအမှုကိုဆောင်ရွက်ကာ မျိုးဆက်သစ်များ ပေါ်ပေါက်လာစေသည်။ ထို့ကြောင့် လူ၊ ခွေး၊ ငါး၊ ငှက် စသောသတ္တဝါများ၊ သစ်ခွ၊…
-
ကမ္ဘာပေါ်မှာ လူတွေ မရှိတော့လျှင်
လူသားတို့သည် ကမ္ဘာကို အလွှမ်းမိုးနိုင်ဆုံးသက်ရှိများဖြစ်ကြသည့်အတိုင်း ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို မြို့ပြအဆောက်အအုံများ၊ လယ်ယာများ၊ စားကျက်များ ပြုလုပ်လျက် ပိုင်ဆိုင်စိုးမိုး ထားကြသည်။ ယင်းတို့သည် လူတို့နေထိုင်စားသောက်ရန် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သောအရာများ ဖြစ်ကြသော်လည်း ဖန်တီးတည်ဆောက်မှု လွန်ကဲလာသောအခါ ကမ္ဘာကြီးကို ဖျက်ဆီးမှန်းမသိ ဖျက်ဆီးမိလျက်သား ဖြစ်နေသည်။ ပြုန်းတီးသွားသောသစ်တောများ၊ ညစ်ညမ်းနေသောကမ်းခြေများ၊ အဏုမြူ စွန့်ပစ် အညစ်ကြေးများ၊ ဓာတုညစ်ညမ်းမှုများ၊ ရာသီဥတုဖောက်ပြန်မှုများဖြင့် ကမ္ဘာသည်…
-
မြစ်ရေညစ်ညမ်းမှု
ဂင်္ဂါမြစ်ထဲသို့ရေဆင်းချိုးလျှင် ပြုခဲ့သောအပြစ်တို့ကွာကျကင်းစင်သွားသည်ဟု ဟိန္ဒူဘာသာဝင်တို့ ယုံကြည်ကြသည့်အလျောက် ယင်းမြစ်ရိုးတစ်လျှောက်တွင် လူနှစ်သန်းကျော်တို့ နေ့စဉ် ရေဆင်းချိုးနေကြသည်။ ထို့ပြင် ဂင်္ဂါရေကို လူပေါင်းသန်း ၄၀၀ တို့က သောက်သုံးရေအတွက် မှီခိုနေရသည်။ သို့သော် ဂင်္ဂါမြစ်၏ ကျန်းမာရေးကို လုံလောက်စွာဂရုမပြုခဲ့ကြချေ။ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက်ရှိ မြို့ကြီးပေါင်း ၂၇ မြို့၊ မြို့ငယ်၊ ကျေးရွာများမှ စွန့်ထုတ်လိုက်သော မိလ္လာရည်များသည် လုံးဝသန့်စင်ပြုပြင်ခြင်းမရှိဘဲ သို့မဟုတ် လုံလောက်စွာသန့်စင်ခြင်းမရှိဘဲ…
-
ဂေဟစနစ်နှင့် ဂေဟဗေဒ
ဂေဟစနစ်(ecosystem)ဆိုသည်မှာ နေရာတစ်ခု၌ အတူယှဉ်တွဲဖြစ်ပေါ်နေသည့် အပင်များ၊ သက်ရှိသတ္တဝါအမျိုးမျိုး၊ ယင်းနေရာရှိ ကျောက်တုံး မြေသား၊ အပူချိန် စိုစွတ်မှုစသည့် မိုးလေဝသအခြေအနေများကို စုစည်းခေါ်ဝေါ်သည်။ ဂေဟစနစ်အပါအဝင် သတ္တဝါများအချင်းချင်း၊ သတ္တဝါများနှင့် ရုပ်ဝတ္ထု သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ဆက်စပ်မှုများအား လေ့လာသည့် ဘာသာရပ်ကို ဂေဟဗေဒ(ecology)ဟု ခေါ်သည်။ သစ်တောများတွင် ဂေဟစနစ်ပေါင်းများစွာရှိသကဲ့သို့ သဲကန္တာရများ၊ ရေခဲပြင်များတွင်လည်း ဂေဟစနစ်များ အသီးသီးရှိကြသည်။ သေးငယ်သောဂေဟစနစ်များရှိသကဲ့သို့ ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော…
-
မြို့ပြ၊ အပူကျွန်းနှင့် သစ်ပင်
ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်၏ စတုရန်းကီလိုမီတာ ၄ . ၅ သန်းမျှသောမြေပြင်ကို မြို့များက နေရာယူထားသည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်စာရင်းအရ ကမ္ဘာ့လူဦးရေသန်း ၄၄၀၀ သည် မြို့ကြီးများ၌ နေထိုင်ကြသည်။ မြို့နေလူဦးရေ ဆက်လက်တိုးပွားလာနေရာ ၂၀၃၅ ခုနှစ်တွင် မြို့ကြီးများ၌ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှ နေကြမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ မြို့ကြီးများရှိ ကားများ စက်ရုံများ စသည်တို့မှ ထွက်သော…
-
အင်းတော်ကြီးကန်နှင့်အင်းလေးကန်တို့ကို နှိုင်းယှဉ်လေ့လာခြင်း
အင်းတော်ကြီးကန်နှင့် အင်းလေးကန်သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အကြီးဆုံးသော ကုန်းတွင်းရေချိုကန်ကြီး နှစ်ကန် ဖြစ်သည်။ တည်နေရာ၊ အကျယ်အဝန်း အင်းတော်ကြီးကန်သည် ကချင်ပြည်နယ် မိုးညှင်းခရိုင် ဟိုပင်မြို့နယ်တွင်တည်ရှိသည်။ ပင်လယ် ရေမျက်နာပြင် အထက် ၁၁၅ မီတာတွင်တည်ရှိပြီး တောင်မြောက်နီးပါးသွယ်တန်းနေသည့် ကန်ရေပြင် အထက် မီတာ ၃၅၀ ခန့် မြင့်မားသော တောင်တန်းများကဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ရွှံ့နွံတော၊ ရေနက်ကွင်း အပါအဝင်ရေလွှမ်းဧရိယာအကျယ်အဝန်းမှာ ၁၁၈…
kyawoo.com 